Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, xe gắn máy là xe hai hoặc ba bánh có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h, động cơ nhiệt (như động cơ xăng) không lớn hơn 50 cm3 hoặc động cơ điện không lớn hơn 4 kW. Xe vượt một trong các ngưỡng này là xe mô tô. Người từ đủ 16 tuổi được lái xe gắn máy mà không cần giấy phép lái xe (GPLX), còn xe mô tô đòi hỏi GPLX phù hợp và người lái phải từ đủ 18 tuổi.
Định nghĩa pháp lý theo luật hiện hành
Hai định nghĩa nằm ở Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật 36/2024/QH15), hiệu lực từ 01/01/2025. Luật này đã được sửa đổi bởi Luật 118/2025/QH15, nhưng Điều 34 giữ nguyên.
Xe gắn máy
Xe gắn máy là xe hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, đáp ứng đồng thời các điều kiện:
- Vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h.
- Nếu dùng động cơ nhiệt: dung tích làm việc không lớn hơn 50 cm3.
- Nếu dùng động cơ điện: công suất không lớn hơn 4 kW.
Xe mô tô
Xe mô tô là xe hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế để hoạt động trên đường bộ, trừ xe gắn máy. Với xe ba bánh, khối lượng bản thân không lớn hơn 400 kg; xe ba bánh nặng hơn được xếp vào nhóm xe ô tô.
Xe đạp điện không phải xe gắn máy
Xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện, là xe đạp có động cơ trợ lực, tự ngắt khi người lái dừng đạp hoặc xe đạt 25 km/h. Đây là xe thô sơ. Người lái và người ngồi sau vẫn phải đội mũ bảo hiểm, cài quai đúng quy cách.
Các định nghĩa trong Luật Giao thông đường bộ 2008 không còn áp dụng từ 01/01/2025.
Bảng so sánh xe mô tô và xe gắn máy
| Tiêu chí | Xe gắn máy (không vượt ngưỡng nào) | Xe mô tô (chỉ cần vượt một ngưỡng) |
|---|---|---|
| Dung tích xi-lanh (động cơ nhiệt) | Không lớn hơn 50 cm3 | Lớn hơn 50 cm3 |
| Công suất (động cơ điện) | Không lớn hơn 4 kW | Lớn hơn 4 kW |
| Vận tốc thiết kế | Không lớn hơn 50 km/h | Lớn hơn 50 km/h |
| Giấy phép lái xe | Không cần | Hạng A1, A hoặc B1 tùy loại xe |
| Tuổi tối thiểu của người lái | Đủ 16 tuổi | Đủ 18 tuổi |
| Tốc độ tối đa (ngoài cao tốc) | 40 km/h trên mọi tuyến | 50–70 km/h tùy khu vực, loại đường |
| Đi vào đường cao tốc | Không được | Không được |
Ví dụ, xe không quá 50 cm3 nhưng có vận tốc thiết kế trên 50 km/h vẫn là xe mô tô.
Hạng GPLX cho từng loại xe mô tô
Hạng GPLX cho xe mô tô theo Điều 57 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024:
| Loại xe mô tô | Hạng GPLX cần có |
|---|---|
| Hai bánh, đến 125 cm3 hoặc đến 11 kW | A1 (hạng A, B1 cũng lái được) |
| Hai bánh, trên 125 cm3 hoặc trên 11 kW | A |
| Ba bánh | B1 |
| Ba bánh dùng cho người khuyết tật | A1 |
GPLX hạng A1, A, B1 không có thời hạn. Người chỉ có GPLX ô tô thì không được lái xe mô tô.
Ví dụ: xe 110 cm3, 125 cm3 cần hạng A1. Xe 150 cm3, 155 cm3 cần hạng A, trừ người có GPLX hạng A1 hoặc A2 cấp trước 01/01/2025. Chi tiết tại bài xe 155cc cần bằng lái hạng nào.
Nếu bạn đang dùng GPLX cấp trước 2025
GPLX cấp trước 01/01/2025 được dùng tiếp theo thời hạn ghi trên giấy phép, không bắt buộc đổi. Các hạng cũ chỉ còn giá trị chuyển tiếp theo Điều 89 của Luật:
- GPLX hạng A1 cũ: chưa đổi thì vẫn được lái mô tô hai bánh từ 50 cm3 đến dưới 175 cm3 (hoặc từ 4 kW đến dưới 14 kW). Khi đổi hoặc cấp lại, GPLX A1 cũ được chuyển sang hạng A kèm điều kiện hạn chế chỉ lái mô tô hai bánh dưới 175 cm3 hoặc dưới 14 kW (Điều 89 khoản 3 điểm a).
- GPLX hạng A2 cũ: được lái mô tô hai bánh từ 175 cm3 trở lên (hoặc từ 14 kW trở lên) và các xe của hạng A1 cũ. Khi đổi hoặc cấp lại sẽ chuyển sang hạng A.
Người học thi mới không còn hạng A2. Xe mô tô hai bánh trên 125 cm3 nay thuộc hạng A. Xem thêm phân biệt GPLX hạng A1 và hạng A (A2 cũ).
Xe máy điện và xe 50cc thuộc loại nào?
- Xe máy điện: công suất không quá 4 kW và vận tốc thiết kế không quá 50 km/h là xe gắn máy. Vượt một trong hai ngưỡng là xe mô tô: đến 11 kW cần hạng A1, trên 11 kW cần hạng A. Xem thêm xe máy điện có cần bằng lái không.
- Xe 50cc: xe đúng 50 cm3 vẫn là xe gắn máy nếu vận tốc thiết kế không quá 50 km/h. Xe trên 50 cm3 là xe mô tô.
Tốc độ tối đa được phép
Tốc độ tối đa ngoài đường cao tốc theo Thông tư 38/2024/TT-BGTVT:
| Khu vực | Xe gắn máy | Mô tô: đường đôi, một chiều từ 2 làn xe cơ giới | Mô tô: đường hai chiều, một chiều 1 làn xe cơ giới |
|---|---|---|---|
| Trong khu đông dân cư | 40 km/h | 60 km/h | 50 km/h |
| Ngoài khu đông dân cư | 40 km/h | 70 km/h | 60 km/h |
Chạy xe gắn máy ở 50 km/h tức đã quá tốc độ 10 km/h, bị phạt 800.000–1.000.000 đồng.
Độ tuổi và mức phạt khi đi sai loại xe
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, đã sửa đổi bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP:
| Trường hợp | Mức xử phạt |
|---|---|
| Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi lái xe mô tô hoặc xe gắn máy | Cảnh cáo |
| Từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi lái xe mô tô hoặc xe tương tự xe mô tô | 400.000–600.000 đồng |
| Lái mô tô hai bánh đến 125 cm3 (hoặc động cơ điện đến 11 kW) mà không có GPLX hoặc GPLX không phù hợp | 2.000.000–4.000.000 đồng |
| Lái mô tô hai bánh trên 125 cm3 (hoặc động cơ điện trên 11 kW) hoặc mô tô ba bánh mà không có GPLX hoặc GPLX không phù hợp | 6.000.000–8.000.000 đồng |
| Chủ xe giao xe cho người không đủ điều kiện lái | Cá nhân 8.000.000–10.000.000 đồng; tổ chức 16.000.000–20.000.000 đồng |
Một số lưu ý:
- Mức phạt 400.000–600.000 đồng với người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi lái xe mô tô đã có từ 01/01/2025. Nghị định 238/2026/NĐ-CP (từ 15/8/2026) chỉ sửa câu chữ, không đổi mức phạt.
- Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi đi xe gắn máy thì không bị phạt, như Cục Cảnh sát giao thông đã giải thích.
- Người dưới 16 tuổi chưa được lái cả xe gắn máy lẫn xe mô tô. Xem thêm 15 tuổi có được chạy xe 50cc không.
- Phụ huynh để con chưa đủ tuổi lái xe có thể bị phạt với tư cách chủ xe.
- Xe vi phạm có thể bị tạm giữ trước khi ra quyết định xử phạt.
Cách tự xác định xe của bạn
- Xem dung tích, công suất và vận tốc thiết kế trên giấy tờ hoặc tài liệu kỹ thuật của xe.
- Đối chiếu với ba ngưỡng: 50 cm3, 4 kW và 50 km/h. Vượt một ngưỡng là xe mô tô.
- Chưa chắc chắn thì hỏi Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh/thành phố nơi bạn sinh sống.
Nếu bạn chuẩn bị thi GPLX hạng A1: đề lý thuyết có 25 câu rút từ bộ 250 câu, làm trong 19 phút; hạng A1 đạt từ 21/25 điểm (hạng A từ 23/25), không sai câu điểm liệt, áp dụng đến hết 28/02/2027. Từ 01/3/2027 đổi sang 40 câu, 27 phút, đạt từ 36/40 điểm. Hãy ôn với bộ 250 câu hỏi thi bằng lái xe A1.
Câu hỏi thường gặp
Xe 50cc là xe gắn máy hay xe mô tô?
Xe có dung tích xi-lanh không lớn hơn 50 cm3 và vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h là xe gắn máy, không cần GPLX. Nếu vận tốc thiết kế vượt 50 km/h thì xe được xếp vào xe mô tô.
Đi xe gắn máy có cần bằng lái không?
Không. Người lái xe gắn máy không cần GPLX, nhưng phải từ đủ 16 tuổi, đủ sức khỏe, hiểu biết quy tắc giao thông và có kỹ năng điều khiển xe.
Học sinh 16, 17 tuổi đi xe mô tô bị phạt bao nhiêu?
Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô hoặc xe tương tự xe mô tô bị phạt 400.000–600.000 đồng. Mức phạt này đã có từ 01/01/2025; Nghị định 238/2026/NĐ-CP (từ 15/8/2026) chỉ sửa câu chữ, không đổi mức phạt. Nếu đi xe gắn máy thì không bị phạt.
Xe máy điện là xe gắn máy hay xe mô tô?
Xe máy điện có công suất không quá 4 kW và vận tốc thiết kế không quá 50 km/h là xe gắn máy. Vượt một trong hai ngưỡng thì là xe mô tô: đến 11 kW cần GPLX hạng A1, trên 11 kW cần hạng A.
Xe gắn máy được chạy tối đa bao nhiêu km/h?
Xe gắn máy được chạy tối đa 40 km/h, không phân biệt trong hay ngoài khu đông dân cư. Xe gắn máy và xe mô tô đều không được đi vào đường cao tốc.